“Keep your eyes wide open”

Posted on
Closing your eyes isn’t going to change anything.
Nothing’s going to disappear just because you can’t see what’s going on.
In fact, things will even be worse the next time you open your eyes.
That’s the kind of world we live in.
Keep your eyes wide open. Only a coward closes his eyes.
Closing your eyes and plugging up your ears won’t make time stand still.
 
– From: Kafka on the Shore. By: Haruki Murakami
 
Gapend druk ik mijn voorhoofd tegen de koude ruit: de enige manier om iets anders te zien dan mijn eigen gezicht weerspiegeld in een grote zwarte vlakte. Het is 05:11, en ik maak een busreis door Canada, of beter gezegd, door zuidelijk Canada. Ik zou stoer kunnen zeggen dat ik dit hele land van West naar Oost, en weer terug naar West heb doorkruist. Maar de werkelijkheid is wel dat ik nog geen kwart van dit land heb gezien: het grootste deel van Canada ligt boven de grenzen van de ‘bewoonde’ provincies, en dit is niet voor niets: provincies als The Yukon en Northern Territories zijn dun bevolkt, het grootste deel van het jaar behoorlijk koud, en onherbergzaam. De bewoners zijn er de mijnwerkers, stoere mensen die werken in de olie-industrie, First Nation volkeren als de Inuit, maar ook IJsberen, Sneeuwhazen, en Beluga’s. De gebruikelijke vervoersmiddelen zijn Ski-doos en hondensledes. Dit alles heb ik niet gezien, en wil dan ook nog een keer terug naar Canada in de zomer om de toendra’s te bekijken en misschien ijsberen op de foto te zetten.
Maar ik rijd dus in een Greyhound bus relatief dicht bij de grens van de VS, over een weg waarvan ik vermoed dat het de Trans-Canada Highway betreft. De bestemming is Edmonton, en we vertrokken vanuit Toronto, dit was dinsdag, en nu is het officieel al vrijdag. De nacht van woensdag op donderdag overnachtte ik in Winnipeg om slaap in te halen (wat onmogelijk bleek door een spiraalmatras en een onophoudelijk tintelende linkerhand) en om het Museum of Manitoba te bezoeken (beste attractie in Winnipeg). Na een rit door Ontario (prachtige meren met daaruit oprijzende heuvels – met vlakke toppen – , over wegen tussen muren van rots, vlaktes van riet, moeras, en dennenbos, goudgekleurd door de ondergaande herfstzon) met bijbehorende gevaren (eerste plaatselijke sneeuwstorm, ijzel, overstekend wild als hertjes, en een bijna aanrijding met een eland – extra gevaarlijk omdat ze ontzettend groot en donker zijn, en geen weerspiegelende ogen hebben zoals andere dieren, en je dus pas door hebt dat er een eland op de weg staat als je er al bijna tegenaan zit) komen we nu door Manitoba en Saskatchewan.
Deze provincies zijn andere koek: als je dacht dat Nederland plat was, dan ben je hier nog nooit geweest. Ook zo zonder straatverlichting, en duidelijk zonder bewoonbaar gebied in de buurt, kun je wel raden dat dit landschap niet voor niets de prairies worden genoemd: als ik mijn neus tegen de ruit duw en het zwarte gat in tuur, valt het me op dat de sterren hier vlak aan de horizon staan: omhoog kijken is helemaal niet nodig. In heel Canada maakt men dezelfde grap waarin wordt geclaimd dat je in Saskatchewan je vrouw/hond/schoonmoeder van je weg ziet vluchten…voor op zijn minst drie dagen.
Deze busreis was de beste vervoerskeuze die ik had kunnen maken: behalve dat het goedkoop is, is het ook een goede manier om de zuidelijke provincies van Canada te zien. Je slaapt misschien een beetje beroerd, maar het uitzicht is prachtig, de mensen in de bus zijn heel vriendelijk, en het is heel ontspannend (behalve het verhaal dat we van een tandenloze –maar nog steeds charmante- oudere medereiziger hoorde toen we in Winnipeg ons stonden te verbazen over de beveiliging op het busstation: blijkbaar was er, in een Greyhound vanuit Winnipeg, ooit iemand onthoofd door een medereiziger…smakelijk verhaal).
Hoe mooi ik het ook vind dat ik de mogelijkheid heb om hier te zijn, ik heb toch door mijn rondreis, mijn bezoek aan musea, en door gesprekken met mijn reisgenootje en anderen een vreemd soort conclusie moeten trekken: de Europeanen hadden hier nooit moeten komen. Of hadden gewoon weer weg moeten gaan. De Natives in Noord Amerika hadden alles behoorlijk onder controle voordat de blanke man hier kwam om te handelen in bevervellen, en om te vissen. Bijvoorbeeld: doordat de Europeanen de Natives naar de prairies stuurden, weg van de vruchtbare grond, en ze zo dwongen op bizons te jagen, verminderde het aantal bizons zodanig dat van kuddes van tienduizenden dieren er uiteindelijk zo weinig overbleven dat ze zo goed als uitgestorven waren. De Natives stierven massaal door de alcohol of door de pokken, werden in reservaten gepropt en worden tot de dag van vandaag gediscrimineerd, wonen nog steeds in settlements, en hebben economisch gezien een stuk minder kansen dan de blanken.
Het is natuurlijk een wereldwijd fenomeen: de geschiedenis en de bloei van Europa zijn nu eenmaal verbonden met het overnemen en exploiteren van andere continenten en hun inwoners. Maar ik denk dat dit niet iets is uit de geschiedenis; het gebeurt nog steeds, alleen wijzen we nu allemaal voornamelijk naar Noord Amerika. In onze ogen draait het in Amerika allemaal om geld, olie, en macht: Canada wil overal pijpleidingen aanleggen voor olie, de VS voerde oorlog op strategische plaatsen, en is de oppermacht van de wereld. We zuchten, schudden ons hoofd naar de televisie, en wijzen met onze vingers naar hoe het daar allemaal maar draait om macht en geld, maar we vergeten dat de VS en Canada nog relatief jonge landen zijn, en dat de Europeanen die landen hebben gemaakt tot wat ze nu zijn. En ik ben bang dat wat wij nu als de hebzucht van Noord Amerika bestempelen, eigenlijk van oorsprong heel erg Europees is. De mensen die nu in Noord Amerika de touwtjes in handen hebben, zijn verre familieleden van de Europeanen die dit continent zo radicaal hebben veranderd toen ze in 1620 in Plymouth, Massachusetts aankwamen met de Mayflower.
Helaas is de wereld, in tegenstelling tot wat we denken, nog helemaal niet zo erg veranderd. Mensen worden uitgebuit, werken onder erbarmelijke omstandigheden ergens in de wereld voor een groot bedrijf in de VS of West Europa. Dieren worden als producten gefokt, getransporteerd, geslacht, en verkocht alsof het om levenloze objecten gaat. Waar men zich vroeger zorgen maakte over een spoorweg door de velden, maakt men zich nu zorgen door een pijpleiding voor olie door de achtertuin. We bejubelen inmiddels allemaal dat de slavernij in 1863/1965 werd afgeschaft, maar we maken ons niet druk over de chocola die we eten, de koffiebonen die we kopen, de kleding die we dragen, of de kinderprostitutie aan de andere kant van de wereld. We willen allemaal benzine in onze auto, maar een olielek in een BP-boot is natuurlijk schandalig! We willen allemaal minder CO2, maar even nagaan of je appels uit Nederland komen of uit Chili, vinden we teveel moeite. Dat er vroeger hondenvlees op de markt werd verkocht in Amsterdam vinden we barbaars, maar we willen niet naar filmpjes kijken over hoe koeien worden geslacht, en als we naar de Albert Heijn gaan kopen we wel goedkope biefstuk in de winkel.
Eerlijk gezegd vind ik het niet echt prettig om publiekelijk te verkondigen hoe we het verkeerd doen met zijn allen, of dat ik vind dat we wel wat bewuster kunnen consumeren aangezien we het best goed hebben ondanks onze economische crisissen. Maar het stoort me steeds vaker dat we denken dat alle narigheid vroeger gebeurde, of aan anderen ligt, terwijl wijzelf de consumenten zijn en dus eisen kunnen stellen aan hoe producten worden geproduceerd, en hoeveel. Als tijdens de slavernij niemand suiker had gewild, waren er ook geen suikerplantages geweest waar de slaven op hadden hoeven werken, als iedereen liever zonder vilten hoed had rondgelopen, dan was er niet zoveel economisch belang geweest in het handelen van bevervellen. Als er minder economische winst te behalen viel uit dit continent waren er misschien nog wel kuddes bizons geweest, hadden de Natives hier geen alcohol problemen of moeite op de arbeidsmarkt. En waarschijnlijk was ik hier dan ook niet geweest vandaag de dag.
Inmiddels weet ik niet meer of we nog in Saskatchewan zijn, of al in Alberta. Ik weet wel dat ook hier sneeuw ligt, en dat we over ongeveer 4 uur in Edmonton aankomen. Mijn busreis van 4 dagen zit er bijna op… nooit geweten dat je in een bus zo fanatiek kon typen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *